بدون شك تحولات جامعهء بشري براي دستيابي به زندگي بهتر ريشه در «نظام انگيزشي» فطري آدميان داشته و دارد و هر جامعه‌اي كه در ساماندهي و بهره‌گيري از اين «نظام انگيزشي» به درستي عمل كرده است توانسته گام‌هاي بلندتر و مستحكم‌تري براي بهبود كمي و كيفي زندگي‌اش بردارد. رخداد «انقلاب صنعتي» تحولي بنيادين در اين مسير بوده و به دنبال آن تلاش براي قانونمند ساختن عوامل و متغيرهاي «نظام انگيزشي» در قالب «علم اقتصاد» (و ديگر علوم انساني) به منظور بهره‌مندي حداكثري از عوامل محركهء انساني براي رشد و توسعهء اقتصادي اجتماعي - چهرهء جديدي از جوامع بشري را رقم زده است كه حتي تصور آن‌ها براي انسان هاي دو قرن پيش غيرقابل تصور بوده است چه برسد به آدمياني كه قرن‌ها زندگي خود را برپايهء حداقل معيشت گذرانده‌اند! همهء سخن عالمان اقتصاد بر پايهء همين قاعده بنا شده و آن اين‌كه اگر «نظام انگيزشي» در مسير هموار به‌كار افتد نتيجه‌اش جز رشد و توسعهء اقتصادي نخواهد بود.حال تصور كنيد در جامعه‌اي افرادش براي كسب معيشت و گذران زندگي نيازي به تلاش و كار نداشته باشند و از منبعي غيبي (منابع طبيعي و...) رزق و روزي آن‌ها تامين شود آن‌گاه بر سر اين جامعه چه خواهد آمد؟ البته اين مثالي حداكثري و ناممكن بود، ‌اما اگر اين مثال را تقليل داده و تعديل كنيم و به جامعه‌اي برسيم كه بخشي از نيازمندي‌هاي اقتصادي آن از منبعي به نام نفت تامين و به‌نام يارانهء همگاني در اختيار آن قرار گيرد آن‌گاه چه اتفاقي مي‌افتد؟ به نظر مي‌رسد كه به همان ميزان كه كالاي مجاني يا ارزان در جامعه توزيع مي‌شود به همان ميزان از كارآيي «نظام انگيزشي» افراد براي تلاش و كار كاسته مي‌شود و در نهايت اقتصاد ملي رشد و پويايي خود را از دست مي‌دهد و اين از عجايب روزگار ماست كه دولت‌هاي ايران بلااستثنا در توزيع درآمدهاي نفتي با گشاده‌دستي عمل كرده و به تضعيف «نظام انگيزشي» دامن مي‌زنند به گونه‌اي كه افراد جامعه را به كار و تلاش بيشتر دعوت كند گويا پيام نادرستي داده است!

هر چند كالبد شكافي اين بحث و اثبات همبستگي منفي «اقتصاد نفتي» و «نظام انگيزشي» در اقتصاد ايران فرصت بيشتري را مي‌طلبد اما رمز و راز عقب ماندگي كشور ما از قافلهء رشد و توسعهء جهاني جز بر اين پايه قابل فهم و تفسير نيست كه استفادهء نابه‌جا و فراوان از منابع درآمدي نفت به ضعف و نابودي «نظام انگيزشي» در جامعهء ما دامن زده و ما را به اين روز انداخته است كه همه از آن مي‌ناليم و جالب اين‌كه هيچ كدام هم حاضر به اصلاح اين وضعيت نيستيم.