« تله فقر | صفحه اول | آمار دروغ »

5 شهریور 87

گذار به دموکراسی در پاکستان

بررسی روند تحولات سیاسی پس از استقلال در پاکستان حاکی از طی فراز و نشیب های بسیار در این سرزمین است . برخلاف هند که روند تحولات نسبتا پایداری را در گذار به دموکراسی طی کرده و الگویی از یک مردمسالاری بومی را در کشوری بزرگ به لحاظ جمعیت و وسعت و تنوع قومی و دینی و زبانی به نمایش گذاشته است در پاکستان به رغم وحدت دینی هنوز روند تحولات چشم انداز روشنی را برای ثبات سیاسی و نهادینه شدن مردمسالاری در این سرزمین مسلمان نشان نمی دهد و دلیل این رخداد را باید در موقعیت سرزمینی و تحولات پیرامونی این کشور ، که همواره توجیه گر نقش ارتش و مداخله نظامیان در عرصه سیاست و در مقاطعی انجام کودتا و بدست گیری کامل قدرت بوده است ، دانست .

در پاکستان همچون ترکیه و ایران شرایط جنگ سرد توجیه داشتن ارتشی قوی را برای مقابله با نفوذ کمونیسم و شوروی در قالب پیمان نظامی سنتو توجیه می کرد و رقابت سنتی با هند و در گیری بر سر کشمیر نیز براین توجیه می افزود و البته مداخله نظامی شوروی در افغانستان بیش از پیش بر این توجیه و قدرت گیری ارتش در بطن نظام سیاسی پاکستان افزود و با همراهی کشورهای غربی آنرا تا مرز دستیابی به سلاح اتمی به پیش برد . همه اینها باعث شده که افرادی جذب ارتش پاکستان شوند و در آن تا رده های عالی فرماندهی ارتقاء یابند که جزء نخبه ترین افراد این کشور محسوب شده و طبعا در شرایط خاصی با حمایت ارتش اقدام به مداخله در عرصه سیاست با انجام کودتا و اداره کشور کنند به گونه ای که با مرور تاریخ پس از استقلال پاکستان می توان دریافت که حاکمیت به تناوب بین سیاستمداران متکی به رای مردم و نظامیان متکی به کودتا و ارتش جابجا شده است و تقریبا چرخه ای باطل در این کشور شکل گرفته که دوران « گذار به دموکراسی در پاکستان » را تیره و دشوار ساخته است ، و از اینرو هرچند باید تحولات اخیر در این کشور و کناره گیری مشرف از ریاست جمهوری را به فال نیک و گامی بسوی دموکراسی قلمداد کرد اما به هیچ عنوان نباید فراموش کرد که ارتش و نظامیان در این کشور همچنان نقش کلیدی و تعیین کننده دارند و هروقت اراده کنند می توانند راه را بروی سیاستمداران ببندند و اداره امور را بدست گیرند و البته انجام این رخداد ارتباطی وثیقی با شرایط داخلی و پیرامونی این کشور دارد .
در عین حال باید براین نکته تاکید کرد که در پاکستان بدلیل فضای باز سیاسی و اجتماعی ، که همواره وجود داشته و حتی در دوره حاکمیت نظامیان نیز با انسدادی مواجه نبوده است ، به وضوع می توان چهره یک جامعه مدنی فعال و پویا را دید که در قالب احزاب و مطبوعات و تشکل های مدنی « گذار به دموکراسی » را بطور مستمر پیگیری کرده و توجیه حاکمیت نظامیان را با فرسایش جدی مواجه کرده است . در مجموع این فضا به گونه ای ساخته شده که جابجایی های مستمر بین نظامیان و سیاستمداران با کمترین درگیری و آشفتگی و نوعا به صورت مسالمت آمیز بوده است و طبعا این خود ظرفیت اصلاحات دراین کشور را در انطباق با شرایط متحول داخلی و پیرامونی و حفظ منافع ملی دامن زده است ، و جالب اینکه نظامیان و سیاستمداران پاکستان با نوعی هوشمندی و زمانشناسی بازی در این میدان را پذیرفته و متناسب با شرایط به ایفای نقش و بازیگری در این عرصه رضایت می دهند چنانکه ملاحظه می شود فردی چون مشرف که در سال 78 با انجام کودتا قدرت را بدست گرفت قبول می کند که پس از نه سال و با تغییر شرایط داخلی و بین المللی کنار رود و راه را بروی سیاستمداران و حاکمیت بر مبنای دموکراسی و رای مردم باز نماید . نکته ای که بنظر می رسد این تحول را ناگزیر کرده است رویارویی با افراط گرایان مذهبی در پاکستان ( دنباله طالبان و القاعده ) است که ظاهرا از دولت نظامی بدون پشتوانه مردمی به رغم متحد بودن با کشورهای غربی مدعی مبارزه با تروریسم بر نمی آمد و حال دولت غیر نظامی باید بار این مبارزه را بر دوش کشد !
برای ما به عنوان کشور همسایه پاکستان تحلیل و تامل در روند تحولات سیاسی این کشور ، و به ویژه آنچه در یکسال اخیر رخداده است ، و همچنین در ارتباط با تحولات دیگر کشورهای همسایه ( ترکیه ، عراق و افغانستان ) اهمیت ویژه دارد چراکه به نظر می رسد روند تحولات در کشورهای پیرامونی ما بسوی حاکمیت مردمسالاری و اتکای بیش از پیش به رای و نظر مردم در مقاله با جریان تند روی دینی است و به واقع می توان گفت حاکمیت سیاستمداران در پاکستان اضافه کردن حلقه ای دیگر به دموکراسی های حاکم پیرامون ماست ، و این در حالی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و استقرار جمهوری اسلامی کشور ما پیشتاز نطری و عملی در اتکای به رای مردم در اداره حکومت و تحقق دموکراسی سازگار با آموزه های دینی بوده است . متاسفانه باید گفت تجربیات انتخاباتی سال های اخیر نوعی فاصله گیری از مردمسالاری را در ایران به نمایش گذاشته است در حالیکه در کشورهای همسایه ما درست برعکس این تجربه طی شده و به نظر می رسد که در این عرصه ما شاهد نوعی رقابت الگوها هستیم و طبعا الگوی جمهوری اسلامی ایران در این میان نه تنها نباید از قافله مردمسالاری عقب بماند بلکه باید گوی سبقت را در اتکای کامل به رای و نظر مردم در اداره امور کشور از الگوی رقیب برباید . براین پایه باید کناره گیری نظامیان از قدرت را گامی بزرگ در « گذار به دموکراسی در پاکستان » دانست و امیدوار بود که این تجربه برای ما هم مفید باشد و انتخابات آتی ریاست جمهوری به عرصه ای رقابتی و آزاد برای سیاستمداران ما و نمایشی کامل از مردمسالاری و اتکای به رای مردم باشد و اثباتگر اینکه ما از تحولاتی پیرامونی خود می آموزیم و تلاش می کنیم که الکویی بهتر و کارآمدتر در سایه آموزه های دینی ارائه نماییم و اینکه سرانجام این صحنه عملی سیاست است که موفقیت یا ناکامی الگوهای سیاسی را رقم زده و تعیین می نماید .



   نظرات

پويا نعمت الهي :

سلام آقاي مزروعي
در مجمع انجمن فرموديد كه عملكرد مالي را در سايت انجمن منعكس كرده ايد.
چرا نيست؟ جاي خاصي گذاشته ايد.
راهنمايي كنيد تا پيدايش كنم.
ممنون

مزروعی : با سلام وتشکر ، حق باشماست و متاسفانه بدلیل مشکلی که برای سایت بوجود آمده بود اینکار انجام نشده است و با پیگیری امیدوارم ظرف امروز و فردا اینکار انجام شود . از دقت نظر و توجه شما سپاسگزارم .

 

 

all right reserved for dreamdesign.ir  - © Copyright 2007