« زندان های مخفی | صفحه اول | پاسخ به يك نظر »

25 آبان 84

پیامدهای افزایش قیمت نفت

تامین «انرژی» نقطه کانونی اقتصاد صنعتی امروز دنیا را تشکیل می دهد، و از اینروست که کالای «نفت و گاز» نقشی حیاتی را در چرخه اقتصادی بین المللی بازی می کند. اما این همه داستان نیست برای اینکه همه اهل نظر می دانند از آغاز کشف و استخراج نفت در نقاط مختلف دنیا، به ویژه در کشورهای خاورمیانه و حاشیه خلیج فارس، این کالا رنگ سیاسی هم به خود گرفته و اصلی ترین منازعات سیاسی را دامن زده است. در یک کلام و از آنجا که قدرت اقتصادی همبسته با قدرت سیاسی و در تعاملی مدام حرکت می کنند قیمت «نفت و گاز» را تنها بازار اقتصادی (عرضه و تقاضا) تعیین نمی کند بلکه در گستره ای عمیق تر و متاثر از همه عوامل تاثیر گذار اقتصادی، سیاسی، نظامی، ... و در عرصه بین المللی این قیمت تعیین می شود. آنچه باعث افزایش قیمت چشمگیر نفت در یکسال گذشته شده است (بیش از 50 درصد افزایش طی یکسال) ریشه در عمق وقایع و حوادثی دارد که جهان در چهار سال اخیر تجربه کرده و طبعا تا چشم انداز روشنی در افق آینده بوجود نیاید، این وضعیت ادامه خواهد یافت. «پیامدهای افزایش قیمت نفت» را از دو سو، تولیدکنندگان و مصرف کنندگان، می توان مورد بحث و بررسی قرار داد. در ادامه نکاتی را در این باره یادآور می شوم:

1- تولید کنندگان: روشن است که افزایش قیمت نفت درآمد بالایی را نصیب کشورهای صادرکننده نفت می کند، و در این میان کشورهایی که نفت بیشتری صادر می کنند (مثل عربستان) درآمد بیشتری را بدست می آورند. ایران نیز به عنوان یکی از کشورهای صاحب مقام در صادرات نفت درآمد قابل توجهی را از بازار نفت بدست می آورد. حتی اگر وضعیت بازار نفت دچار نوسان نشود و قیمت در همین حد که هست باقی بماند پیش بینی می شود درآمد یکسال ایران به حدود 50 میلیارد دلار برسد که رقمی افسانه ای در تاریخ درآمدهای نفتی ایران هست، و البته کشورمان را در موقعیتی کاملا استثنایی و شکننده در بهره برداری از این موقعیت قرار می دهد. با توجه به آنچه آمد می توان سه موضوع زیر را در رابطه با ایران به عنوان یک تولید کننده عمده و تاثیر گذار در بازار نفت مطرح کرد.
1-1- نقش ایران در اوپک: علیرغم فراز و فرودهای بازار نفت طی سه دهه اخیر و کاهش نفت اوپک در این بازار، تحولات بازار نفت در چهارسال اخیر حاکی از نقش موثر اوپک در بازار گردانی نفت و قیمت آن است. سیاست همگرایی در درون اوپک می تواند به ثبات بخشی در بازار نفت و تامین منافع اعضا بیش از پیش یاری رساند، و در عین حال کشورهای عضو را از رقابت زیان بار و تصمیم های یک جانبه باز دارد. آنچه جالب توجه است اینکه شرایط بازار به گونه ای است که تقریبا تمام کشورهای عضو دیگر انگیزه ای برای افزایش تولید و صادرات بدلیل پر شدن سقف سهم شان از اوپک و بازار را ندارند چرا که ظرفیت تولیدشان پر شده و این فرصت خوبی را برای تفاهم و همگرایی فراهم آورده است.
1-2- سهم ایران از اوپک: ظرفیت تولید نفت ایران در حال حاضر پاسخگوی سهمیه تعیین شده اوپک برای کشورمان است. حفظ این سهمیه و آمادگی برای افزایش آن در سالهای آتی (با توجه به تقاضای جهانی و داخلی) از ضروریات است، و از اینرو سرمایه گذاری در منابع نفت و گاز کشور باید جزء اولویت های کاری دولت باشد. لازم به یادآوری است که از سال 75به اینطرف سرمایه گذاری قابل توجهی در بخش نفت و گاز کشور، به ویژه از طریق «قراردادهای بیع متقابل» انجام گرفته است. اگر چه حجم این سرمایه گذاری ها، که به رقمی حدود 40 میلیارد دلار بالغ می شود، همواره مورد انتقاد محافظه کاران و برخی صاحبنظران اقتصادی بوده است، اما وضعیت کنونی حاکی از درستی راهی بوده که انجام شده است. افزایش تولید نفت از 5/3 میلیون بشکه در روز به 2/4 میلیون بشکه در روز نه تنها امکان حفظ سهمیه ایران از اوپک و بازار نفت را فراهم آورده، بلکه درآمد خوبی را هم به خزانه کشور سرازیر کرده است و دولت خاتمی از این بابت خدمت بزرگی به ملت و کشور انجام داده است. سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز باید همچون گذشته پیگیری و انجام شود، و در این مسیر تخصیص بخشی از درآمد حاصله از نفت به این کار امکان استفاده بهینه از این درآمد را تضمین خواهد کرد.
1-3- استفاده از درآمد نفت: تجربه گذشته نشان می دهد که دولتمردان ایرانی در استفاده از درآمد نفت، به ویژه در مقاطع افزایش قیمت، خوب عمل نکرده اند، و این درآمد نه تنها بر مسائل و مشکلات اقتصادی ایران مرهم ننهاده، بلکه موجبات بحران اقتصادی و گرفتاری های جدید را فراهم آورده است. خطر مبتلا شدن به «بیماری هلندی» همواره در کمین کشورهای صادر کننده یک محصول همچون ایران است. از این رو امید می رود که دولتمردان با استفاده از تجربیات گذشته و آموزه های علم اقتصاد به دام وسوسه استفاده آسان از درآمد نفت و بردن آن به سر سفره های مردم از طریق افزایش یارانه ها و کمک های اجتماعی نیفتند، و با بهره گیری بهینه از این درآمد در چرخه تولید راه «تولید ثروت» را در کشور هموار سازند، و تنها این راه است که درآمد نفت را به سر سفره های مردم خواهد برد و رفاه و عدالت را برای شهروندان به ارمغان خواهد آورد.




 

all right reserved for dreamdesign.ir  - © Copyright 2007