« بازار سرمایه و عدالت اجتماعی | صفحه اول | زندان های مخفی »

18 آبان 84

رکود اقتصادی؛ چرا؟

اين مطلب سرمقاله شماره اخير خبرنامه جبهه مشاركت است.

بررسی و تحلیل وضعیت اقتصادی ایران در یکسال گذشته حاکی از افت نرخ رشد تولید و سرمایه گذاری و اشتغال و دامنگیر شدن «رکود اقتصادی» بر بازار سرمایه، مسکن، کار، تجارت و تولید است. دلیل بارز دامنگیری چنین رکودی اینکه علیرغم افزایش قابل ملاحظه درآمد کشور از ناحیه صادرات نفت و گاز نرخ رشد تولید ناخالص داخلی در سال 83 نسبت به سال 82 کاهش قابل ملاحظه داشته و پیش بینی شده برنامه پنجساله چهارم توسعه و در افق سند چشم انداز بیست ساله دستیابی به نرخ رشد تولید 1/7 درصد برای سال 84 به عنوان سال اول اجرای برنامه چهارم زمینه ساز دستیابی به نرخ رشد متوسط سالانه تولید 8 درصد برای سالهای اجرای این برنامه (84 الی 98) هدف گذاری شده است. در جهت تبیین و تحلیل بیشت این موضوع می توان به نکات ذیل اشاره نمود:

1- مطالعات و تحقیقات اقتصادی در ایران حاکی از همبستگی مثبت نرخ رشد تولید ناخالص داخلی با میزان درآمد نفتی کشور است و به ویژه از سال 78 به اینطرف این رابطه به آسانی قابل مشاهده است. ارقام درآمد ارزی حاصل از صادرات نفت و گاز برای سال 78 تا 82 به ترتیب 1/17، 3/24، 3/19، 8/22 و 6/27 میلیارد دلار و نرخ رشد تولید ناخالص داخلی (به قیمت ثابت سال 1369) 7/1، 1/5، 3/3، 4/7 و 7/6 بوده است، در حالیکه در سال 1383 علیرغم افزایش درآمد نفت به 8/36 میلیارد دلار نرخ رشد تولید به 8/4 درصد کاهش یافته است.
با توجه به اینکه تقریبا در شرایط محاطی ایران و روابط با جهان خارج در این سال تغییر قابل ملاحظه ای بوجود نیامده و تراز بازرگانی و حساب جاری با ارقام 8/7 و 4 میلیارد دلار به نفع کشور بوده است، تنها تغییر شرایط داخلی می تواند عامل تاثیر گذار بر افت شاخص تولید ناخالص داخلی باشد و در این میان به نظر می رسد که بیشترین نقش تعیین کننده را در این تغییر جابجایی مجلس و نیروهای عمل کننده در آن به عهده داشته باشند. مجموعه روند انتخابات مجلس هفتم و غلبه محافظه کاران در تسخیر این مجلس و پیامها و مصوبات آن در عرصه اقتصاد همچون اصلاح قانون برنامه چهارم توسعه و حذف برخی مواد کلیدی آن، طرح تثبیت قیمت ها، برخورد منفی با قراردادهای تاو و ترک سل و سرمایه گذاری خارجی، قانون بودجه سال 84 و نگاه منفی به مسائل پولی و بانکی فعالان اقتصادی جز علائم منفی از مجلس هفتم نگرفتند و بازتاب منفی این وضعیت در بازارها، به ویژه شاخص کل قیمت بورس اوراق بهادار به نمایش درآمد به گونه ای که روند نزولی شاخص کل قیمت بورس در شش ماهه دوم سال 83 ادامه یافت و عدد این شاخص از 13650 در پایان شهریور ماه 83 به 12113 (3/11 درصد کاهش) در پایان این سال رسید و این در حالی بود که عدد این شاخص در پایان سال 82 برابر با 11379 واحد بود. به عبارت خیلی روشن عملکرد مجلس هفتم به ویژه در رابطه با مسائل اقتصادی به شدت فضای کسب و کار را در کشور متاثر و چشم انداز ناروشن و غیرقابل پیش بینی ای را برای فعالان اقتصادی بوجود آورد، هرچند طلیعه انتخابات ریاست جمهوری در سال 84 دریچه امید را به روی آنان برای تغییر شرایط داخلی و بهبود اوضاع باز می گذاش
2- با برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و انتخاب آقای احمدی نژاد، که شعارها و وعده های خاص و ویژه ای (از قبیل بردن پول نفت به سر سفره های مردم، مبارزه با فقر و فساد و تبعیض، اجرای عدالت اقتصادی، ...) را مطرح ساخته بود، و در عرصه خارجی نیز دیدگاههای جدیدی را به ویژه در رابطه با پرونده هسته ای بازتاب می داد، و همسویی کامل ایشان با اکثریت محافظه کار مجلس هفتم ضربه دیگری را به فضای کسب و کار در کشور وارد ساخت. مباحث مربوط به تعیین کابینه و انتخاب وزیرانی که از سابقه اجرایی چندانی برخوردار نبودند، سفر آقای احمدی نژاد به نیویورک و سخنرانی بحث انگیزشان در مجمع عمومی سازمان ملل، تغییر ترکیب تیم مذاکره کننده ایران در پرونده هسته ای و بازتاب مواضع و عملکرد آنها در نهایت به صدور قطعنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی علیه ایران و تهدید ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل، سخنرانی اخیر آقای احمدی نژاد در رابطه با صهیونیزم و اسرائیل یکی پس از دیگری به بازار اقتصادی علامت منفی فرستاد و به احساس عدم اطمینان از آینده و بی ثباتی در ذهن فعالان این بازار دامن زد به گونه ای که میل به سرمایه گذاری تولیدی را به حداقل رسانده و بر جریان فرار سرمایه از عرصه تولید و کشور افزوده است. روند کمی چنین جریانی را به خوبی می توان به واکنش شاخص کل قیمت بورس اوراق بهادار به شرایط محیطی و محاطی بوجود آمده مشاهده کرد. کاهش رقم این شاخص از 12113 واحد در پایان سال 83 به زیر 10000 در روزهای اخیر (دوشنبه 8 مهرماه) که حاکی از 5/17 درصد افت در این شاخص و 12 درصد در ارزش جاری بازار طی سالجاری می باشد، و علیرغم همه تهمیداتی که تاکنون توسط دولت و سازمان بورس اوراق بهادار برای ثبات بخشی به این بازار اتخاذ شده، باز هم وضعیت آن نگران کننده است، علامتی جز فرو رفتن بیشتر اقتصاد ایران به شرایط رکودی را به نمایش نمی گذارد.
3- حاکمیت یکدست و یکپارچه محافظه کاران بر نهادهای قدرت و تصمیم گیری در کشور شرایط استثنایی و خاصی را بوجود آورده است. در تمام سالهای پس از انقلاب شاهد چنین رخدادی نبوده ایم و طبعا امروز با قبضه همه مسئولیت ها و اختیارات توسط این جناح، آنها باید پاسخگوی تصمیمات خود و مطالبات مردم باشند. محافظه کاران در تمام سالهای گذشته بر مطالبات اقتصادی مردم انگشت گذاشته و سرانجام نیز با بهره گیری از همین رهگذر به قدرت رسیده اند. اینان که دولت خاتمی، مجلس ششم و مجموعه اصلاح طلبان را به بی توجهی به معیشت مردم، فقر و بیکاری و ... متهم کرده و دائم بر طبل مشکلات اقتصادی کوبیده اند حال باید خود پاسخ دهند که برای حل مسائل و مشکلات اقتصادی چه برنامه ای دارند؟ و در مقابله با شرایط رکودی بوجود آمده چه اقدامی می خواهند بکنند؟ و ...

بر پایه آنچه آمده «چرایی» اصلی شرایط رکودی موجود در اقتصاد ایران را باید در مواضع و عملکرد محافظه کاران حاکم در مجلس و دولت جستجو کرد، و اگر محافظه کاران به این «چرایی» به صورت علمی و کارشناسی و واقعی نپردازند و طبق معمول آنرا به توطئه دشمنان خارجی و داخلی نسبت دهند یقینا وضع از این هم بدتر خواهد شد، وضعیتی که رخداد آن با همه شعارها و وعده های محافظه کاران طی سالهای اخیر در تناقض و تقابل است.

به عنوان یک ایرانی که از هرگونه رخدادی در این سرزمین منتفع یا متضرر می شود مشفقانه به تصمیم سازان و تصمیم گیران محافظه کار یادآور می شود که حل مسائل و مشکلات پیچیده و تو در توی اقتصاد ایران نیاز به آرامش و ثبات در عرصه داخلی و خارجی دارد و هرگونه موضع و اقدامی از سوی نهادهای حاکم که این آرامش و ثبات را بر هم زند همچون سم مهلکی در اقتصاد عمل می کند.

نویسنده خوشحال خواهد شد که محافظه کاران با درک و دریافت این موضوع به تغییر در مواضع فکری و عملی خود در رابطه با اداره کشور پرداخته و کارنامه موفقی از خود به ویژه در عرصه مسائل اقتصادی بر جای گذارند، اما اینکه چقدر این خواسته در عرصه عمل تحقق خواهد یافت نمی دانم، و فکر می کنم در روزها و ماههای آینده محافظه کاران آزمون سختی را در پیش دارند.


نظرات
مگر مردم خل هستند که در این فضا به سراغ تولید و سرمایه گذاری بروند، با این دولت رکود که رکود است، رشد ما منفی خواهد بود!!!

ارسال شده توسط: علي اصغر شفيعيان درNovember 9, 2005 11:41 PM




 

all right reserved for dreamdesign.ir  - © Copyright 2007