« درس آموزی از تاریخ | صفحه اول | حاکمان علیه خود »

7 مهر 97

صنعت گردشگری؛ نجات بخش اقتصاد ایران

اقتصاد ایران بدلیل تشدید تحریم های یک جانبه آمریکا روزهای سختی را سپری می کند و کاهش نرخ برابری ریال با ارزهای خارجی باعث نگرانی و تشویش روانی شهروندان شده است. در این مقال در پی تحلیل عوامل موثر در کاهش ارزش پول ملی در برابری با ارزهای خارجی نیستم اما این روشن است که کاهش عرضه ارز از سوی بانک مرکزی بدلیل محدودیت هائی که در صادرات نفتی و روابط بانکی ایران با دیگر کشورها برای دریافت های ارزی حاصل از فروش نفت و گاز بوجود آمده است از یکسو، و افزایش تقاضای ارز از سوی دیگر، بدلیل عدم اطمینانی که نسبت به وضعیت اقتصادی در ذهنیت شهروندان دامن زده شده است، بعلاوه سیاست های نادرستی که از سوی دولت و بانک مرکزی درماه های اخیر اجرا شده است، دست بدست هم داده و وضعیت نابسامان کنونی را بوجود آورده است، وضعیتی که تاثیرات وخیم و نگران کننده ای به لحاظ روانی و اقتصادی در جامعه برجای گذاشته و به ویژه درآمد و سفره اقشار فقیر و متوسط را به خطر انداخته است.

شکی نیست که در مواجهه با وضعیت کنونی اقتصاد ایران راهکارهائی را باید پی جوئی کرد که بتواند ترزیق ارز را به بازار ارز دامن زند و به آتش و عطش خرید ارز آب بپاشد. سه راه مورد تصور جلب و جذب سرمایه گذاری خارجی، سرمایه ایرانیان خارج از کشور، و بازکردن درهای کشور بروی گردشگران خارجی است. در شرایط کنونی و با توجه به اعمال تحریم اقتصادی از سوی آمریکا راهکار اول تقریباً منتفی است، امکان اجرائی شدن راهکار دوم هم بدلیل نوعی نگاه بدبینانه به ایرانیان خارج از کشور بعید بنظر می رسد، اما اجرائی شدن راهکار سوم امکان و فرصتی مساعدی برای حاکمیت است که با تصمیم اجماعی بتواند درهای کشور را بروی گردشگران خارجی باز و نظام از آن بهره برد. ورود گردشگران خارجی علاوه بر تزریق ارز به اقتصاد ایران و ایجاد شغل های مرتبط با گردشگری، از جنبه دیپلماسی عمومی نیز در این شرایط دشوار می تواند در انتقال واقعیت های کشورمان به جوامع گردشگران عمل کرده و خنثی کننده تصویر سیاه و نادرستی باشد که از سوی رسانه ها و برخی دولت های غربی از ایران در عرصه جهانی ارائه شده و می شود.
با توجه به آنچه آمد در ادامه به تصویری از صنعت گردشگری در جهان و امکانی که کشورمان می توان از آن استفاده کند، می پردازم :
" گردشگری " یا توریسم به طور کلی به مسافرتی می‌شود که شخص به واسطه آن از محیط کار یا زندگی خود خارج شود. واژه " گردشگر " از زمانی پدید آمد که افراد طبقه متوسط اقدام به مسافرت کردند. از زمانی که مردم توانایی مالی بیشتری پیدا کردند و همگام با توسعه و پیشرفت حمل و نقل، امکان مسافرت بیش از پیش ممکن شده است.
اغلب " گردشگرها " بیش از هر چیز به آب و هوا، آثار تاریخی، فرهنگ یا طبیعت مقصد خود علاقمند هستند. " گردشگر " سازمان‌یافته، امروزه یک " صنعت " بسیار مهم در تمام جهان است. کشورهای جهان با زمینه سازی و فراهم کردن امکانات جذب " گردشگر خارجی " تلاش دارند تا سهم بیشتری از " گردشگران " را به سوی خود بکشانند، اما اینکه چقدر در این عرصه موفق به جذب " گردشگر " و مزایای اقتصادی ناشی از آن می شوند، علاوه بر زیرساخت اقتصادی، بستگی به عوامل و شرایط سیاسی و اجتماعی هر کشور دارد؛ به گونه ای که " گردشگران " بتوانند با نوعی حس مثبت و راحت و مطمئن برای سفر به آن کشور تصمیم بگیرند. از اینرو آرامش و ثبات سیاسی و آزادی های اجتماعی هر کشور نقشی تعیین کننده در میزان جذب " گردشگر " دارد.
نگاهی به روند صعودی گردش مالی " صنعت گردشگری " از سال ١٩۵٠ میلادی تا ٢٠۱۷ در دنیا نشان می دهد که گردش مالی این صنعت از ۲۰ میلیون دلار به ۱.۲۳ تریلیون دلار بالغ شده است، و انتظار می رود در سال ۲۰۳۰ به رقم ۱.۸ تریلیون دلار برسد. در سال ۲۰۱۷ در مجموع ۱.۳۲۳ میلیارد نفر توریست‌ برای بازدید از مقاصد سایر کشورها خاک کشور خود را ترک کردند. نمودار گردشگری جهانی از سال ۱۹۵۰ تا چشم‌اندازه ۲۰۳۰ نیز نشان از رشد چشمگیر این صنعت بزرگ در نزدیک به ۷۰ سال اخیر دارد. در سال ۱۹۵۰ شمار گردشگران بین‌المللی تنها به ۲۵ میلیون نفر می‌رسید، در حالی که این رقم در حال حاضر بالغ بر بیش از ۱.۳ میلیارد نفر است و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ به ۱.۸ میلیارد نفر برسد.
%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%20%D8%B1%D8%B4%D8%AF%20%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C.jpg
برپایه گزارش سازمان جهانی گردشگری در سال ۲۰۱۷ بیش از ۱.۳ میلیارد نفر در دنیا سفر کردند که همچنان نشان از افزایش تقاضا برای گردشگری بین‌المللی در تمامی نقاط جهان دارد. دراین سال فهرست پردرآمدترین مناطق گردشگری جهان به تفکیک کشور، آمریکا با ۲۰۶ میلیارد دلار در جایگاه نخست قرار گرفته و اسپانیا با ۶۰ میلیارد دلار، تایلند با ۵۰ میلیارد دلار، چین با ۴۴ میلیارد دلار و فرانسه با ۴۲ میلیارد دلار در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. جالب اینکه گردشگران چینی‌ها در سال ۲۰۱۷ گذشته ۸ میلیارد دلار بیشتر از سال قبل (۵ درصد رشد) آن هزینه کردند که مجموع هزینه آن‌ها در سال به رقم چشمگیر ۲۵۸ میلیارد دلار در جهان ‌رسید تا این کشور مهم‌ترین صادرکننده توریست در جهان باشد و توریست‌های چینی در مجموع بیشترین هزینه‌ را در کشورهای مختلف خرج کردند. توریست‌های آلمانی با ۸۴ میلیارد دلار، بریتانیایی‌ها با ۶۳ میلیارد دلار و فرانسه با ۴۱ میلیارد دلار پس از چین و آمریکا، بیشترین هزینه را در مقاصد گردشگری خارجی در سال ۲۰۱۷ داشته‌اند.
در سال ۲۰۱۷ میلادی، قاره اروپا در مجموع پذیرای ۵۱ درصد از گردشگران بین‌المللی بود و پس از آن منطقه آسیاپاسیفیک و آمریکا نیز به ترتیب ۲۴ و ۱۶ درصد از کل توریست‌های بین‌المللی را جذب کردند. سهم مناطق آفریقا و خاورمیانه از گردشگران بین‌المللی سال ۲۰۱۷ نیز به ترتیب ۵ و ۴ درصد بوده است. از لحاظ درآمدهای حاصل از گردشگری بین‌الملل در سال ۲۰۱۷ نیز قاره اروپا ۳۷ درصد این درآمدها را به خود اختصاص داد و منطقه آسیاپاسیفیک ۳۰ درصد، آمریکا ۲۵ درصد، خاورمیانه ۵ درصد و آفریقا ۳ درصد از مجموع درآمد بین‌المللی گردشگری در سال گذشته میلادی (۱.۲۳۷ تریلیون دلار) را از آن خود کردند.
ملاحظه می شود که سهم خاورمیانه از درآمد گردشگری ۵ درصد بوده است درحالیکه کشورهائی همچون ایران و مصر و ترکیه با تمدن دیرینه بخش قابل توجهی از آثار تاریخی و میراث فرهنگی بشری را در خود جای داده اند و به لحاظ آب و هوا و طبیعت و فرهنگ نیز برای گردشگران جاذبه دارند. البته برپایه آمار منتشر شده، کشور ترکیه با انجام تسهیلات ویزائی و تجهیز خود برای جذب گردشگر توانسته است در سال های اخیر نظر گردشگران خارجی را بسوی خود جلب نموده و سهم مناسب خودش را از گردشگری جهانی افزایش دهد.
برپایه آمار منتشره تعداد " گردشگران " جهان در سال ١٣٩۶ هجری خورشیدی بیش از یک و سه دهم میلیارد نفر بوده است که سهم ایران از این رقم حدود ۵ میلیون نفر اعلام شده است. به عبارت دیگر، ایران سهم بسیار ناچیزی از این کیک شیرین جهانی را نصیب خود کرده است، درحالیکه کشورمان می تواند سهم مناسبی از گردشگران چینی و آلمانی را علاوه برکشورهای اسلامی بسوی خود جلب نماید. تازه اگر تعداد " گردشگران " ایرانی به مقصد کشورهای دیگر را در نظر بگیریم که آمار دقیق آن تاکنون اعلام نشده، اما حدود ١٠ میلیون نفر در سال برآورد می شود، آن گاه معلوم می شود که تراز تعداد " گردشگر " و مالی " گردشگری " برای کشورمان منفی است و هرساله رقم قابل توجهی از درآمد ارزی کشور ازطریق " گردشگری " به خارج منتقل می شود، این درحالی است که اقتصاد ایران گرفتار کمبود ارز و بیکاری است.
باز تاکید می کنم اگر شرایط کنونی محاطی و محیطی کشورمان را درنظر بگیریم یکی از بهترین راهکارهایی که می تواند اقتصاد ایران را از رکود تورمی و مشکل درآمد ارزی بیرون آورد و اسباب رونق اقتصادی را رقم زند، توجه و تمرکز بر راه اندازی « صنعت گردشگری » و جذب " گردشگر " خارجی است. اجرایی کردن چنین سیاستی مستلزم انجام برخی اصلاحات در عرصه داخلی و خارجی است. حاکمیت باید نوع نگاهش را به " گردشگران " خارجی تغییر دهد و از نگاهی امنیتی و اینکه آمدن " گردشگر" به ایران موجب دامن زدن به فساد می شود، به نگاهی مثبت و اقتصادی اجتماعی تغییر دهد و آزادی اجتماعی " گردشگران " خارجی را در حد رعایت پوشش متعارف ( و نه حجاب اجباری ) محترم شمارد. همان شیوه ای که حاکمان اسلامگرای ترکیه ( و کم و بیش دیگر کشورهای اسلامی ) برای جذب " گردشگر " در پیش گرفته اند.همچنانکه ورود بیش از ٣٠ میلیون " گردشگر خارجی " به ترکیه در سال گذشته نتوانسته است فرهنگی متفاوت از گذشته را در این کشور بر جای گذارد.
درعرصه خارجی نیز هرچه دولت ایران بتواند سیاست تنش زدایی با دیگر کشورها را به پیش برد و به تعامل سازنده با جهان روی آورد میدان جذب " گردشگر خارجی" برای ایران بازتر می شود. برخلاف تصور رایج و غالبی که در بخشی از حاکمیت وجود دارد، ورود " گردشگران خارجی " به کشورمان نه تنها بهره و فایده اقتصادی قابل توجهی در پی دارد، بلکه به لحاظ فرهنگی و اجتماعی هم به نفع بهبود بخشی تصویر و چهره جمهوری اسلامی ایران در خارج است، چرا که " گردشگران خارجی " از نزدیک با واقعیت جامعه و زندگی روزمره شهروندان ایرانی و همچنین فضا و جغرافیا و آثار تاریخی، که بیانگر سابقه تمدنی کشورمان است، آشنا خواهند شد و آنرا با تصویر سیاه و تاریکی که از طریق برخی رسانه های فراگیر در دنیا ارائه شده و می شود، مقایسه خواهند کرد، و دریافت و تصویری واقعی از واقعیت جامعه ایران خواهند داشت، و غالب آنها سفیر دوستی برای کشورمان و جذب " گردشگران " بیشتر خواهند شد. تجربه شخصی من بیانگر آن است که هر خبرنگار یا " گردشگر خارجی " که از ایران دیدار کرده است پس از بازگشت نگرش مثبتی نسبت به کشورمان پیدا کرده اشت. ضمن اینکه ایران نباید دریافت سهم مناسب خود از « صنعت گردشگری » رو به رشد جهانی را نادیده بگیرد، هرچند تاکنون از این سبد درآمدی سهم قابل ملاحظه ای نداشته است.
خلاصه آنکه با توجه به نقش و سهمی که « صنعت گردشگری » در اقتصاد جهانی و اقتصاد کشورها پیدا کرده، باید پرسید سهم ایران از این صنعت چقدر می تواند باشد؟ روشن است که این بستگی به سیاستگذاری حاکمیت در این باره دارد. با توجه با شرایط کنونی « صنعت گردشگری » می تواند « نجات بخش اقتصاد ایران » باشد بشرطی که درهای کشور با انجام تسهیلات ویزائی و آسان گیری در برخی محدودیتها بروی گردشگران خارجی باز شود و گردشگران خارجی از سفرشان به ایران احساس راحتی و لذت نمایند.




   ارسال نظر:

 

all right reserved for dreamdesign.ir  - © Copyright 2007