وقتي من خودم را به عنوان يك ايراني زير ذره‌بين مي‌گذارم و «رفتار خرد» روزمره‌ام را در منزل و خيابان وارسي مي‌كنم مي‌بينم كه خيلي انطباقي با حقوق مدني و شهروندي ندارد. در اين‌باره كافي است كه مثلا" شيوه رانندگي ما ايرانيان را تحت نظر قرار گيرد يا ... بد نيست مثال عيني‌تري بزنم.
در دوره مجلس ششم يكي از مسائلي كه همواره با آن مواجه بودم دير آمدن برخي دوستان همكار بود كه اين امر باعث دير تشكيل شدن جلسه رسمي و كار مجلس مي‌شد. جدا از اينكه اين ديرآمدن باعث بوجود آمدن سوژه تبليغي عليه مجلس ششم توسط رسانه‌هاي محافظه‌كار شده بود، اما همواره اين سئوال برايم مطرح بود كه چرا اين نمايندگان اينقدر بي نظم‌اند و بي مسئوليت، آخر مگر اينها حقوق نمي‌گيرند كه سر ساعت در مجلس حضور يابند و ... خوب تصور بفرمائيد وقتي نمايندگان مردم اينگونه رفتار كنند، رفتار ديگران چه مي‌شود و .... جالب اينكه در مجلس هفتم راه‌يافتگان اصولگرا و ارزشي در روزهاي اول اعلام كردند كه بگونه‌اي ديگر رفتار خواهند كرد اما با گذشت زمان شاهد همان بي‌نظمي‌ها و دير آمدنها و ... هستيم و البته اين‌بار رسانه‌هاي محافظه‌كار هيچ نمي‌گويند و ....
به نظرم تا روزگاري كه ما ايرانيان «رفتار خرد»مان را اصلاح نكنيم دستيابي به آنچه بيش از صد سال است براي آن مبارزه مي‌كنيم ممتنع است هرچند در اين‌راه خونها داده شود، و تجربه‌هاي بدست آمده در اين دوران به قدر كفايت است. اينكه ما ها نبود حاكميت قانون،‌ آزادي و مردم‌سالاري، ... را به حاكمان نسبت دهيم و همه عمل سياسي و اجتماعي معطوف به آنها و تغييرشان باشد، در نهايت مشكل ما را حل نمي‌كند براي اينكه در هر صورت و شرايط حاكمان از ميان ما بر مي‌خيزند با همين «رفتار خرد» كه در «رفتار كلان» امكان ظهور و بروز مي‌يابند.
اگر من ايراني در «رفتار خرد» به حقوق ديگر ايرانيان دست اندازي و تجاوز نمايم (در هر سطحي) در روزگاري كه قدرت بيابم در «رفتار كلان» جان ديگران را خواهم گرفت و عرصه زندگي را بر آنها تنگ و تار خواهم كرد!
در كشور آلمان يك پليس بدليل اعتراض به دستور فرمانده‌اش براي شكنجه يك متهم به منظور اعتراف گيري استعفا مي‌دهد، اما در ايران چه؟ آيا جز اين است كه مي‌گويد المامور معذور و ....
تا روزي كه چنين نشود، يعني پليس ما، قاضي ما، كارمند ما، ... خود را مامور قانون و معذور مافوق نداند مسلم ما به دموكراسي نخواهيم رسيد. شعارهاي «دموكراسي خواهي» ، «حقوق بشر» ، ... سردادنش بسيار آسان است و ايضا" متهم كردن ديگران به عدم باور و عمل به اين شعارها، و در مركزش نيز حكومت و مسئولان حكومتي، اما به نظر من نقطه پرگار اين شعارها خود ما هستيم و اگر استبداد در اين كشور ديرپاست و جان سخت، چون ريشه در وجود ما دارد. بگونه ديگر مي‌گويم فرض كنيم همين فردا در كشور ما حاكميت قانون، آزادي، دموكراسي، ... جاري شد چه افرادي مي‌خواهند قدرت اداره كشور را بدست بگيرند؟
آيا ما افرادي را داريم كه از بن دندان و عمق وجود به اينها باور داشته باشند و عمل كنند؟ شكي نيست كه ما بايد به حركتمان بسوي آزادي و دموكراسي و .... ادامه دهيم، اما نبايد فراموش كنيم كه در كشورهاي ديگر، آنجاهائيكه آزادي و مردمسالاري نهادينه شده است، اينها ريشه در «رفتار خرد» تك تك شهروندان دارد، و ما تا «رفتار خرد»مان را بر پايه حقوق انساني و مدني سامان ندهيم به خواسته‌مان نخواهيم رسيد همچنانكه تاكنون نرسيده‌ايم. ما نمي‌توانيم در حاليكه از مسئوليت‌هاي خود فرار مي‌كنيم ديگران را به مسئوليت بخوانيم و در اين باب سخن‌هاي بسيار مي‌توان گفت و نوشت.