شبنامه ها علیه تاریکی و استبداد

رخداد جنبش مشروطه مهمترین نقطه عطف تاریخ کهن ایران است. در باره علل ایجابی، ابعاد و وجوه این جنبش و تاثیرگذاری آن بر جهت دهی تاریخ معاضرایران تاکنون صدها مقاله و کتاب و تحلیل نوشته شده است با اینهمه گویا حدیث این جنبش نامکرر است و شعاع تاثیرگذاری آن همچنان ادامه دارد و در هرسالگرد پیروزی این جنبش می توان درسهای تازه ای را برای امروز گرفت.

جنبش مشروطه که با شعار ” تاسیس عدالتخانه ” علیه ظلم و استبداد حاکم براه افتاد توانست توده مردم را به مفهوم واقعی وارد تاریخ کند و آنها را از وضع رعیت بودن به وضع شهروند شدن ارتقاء دهد و کشت تازه ای را در زمین استبدادزده ایران بکارد.  این جنبش که در طی مسیر به جنبش ” قانون خواهی ” ارتقاء یافت و درپی پیروزی با تشکیل مجلس شورای ملی با تدوین و تصویب ” قانون اساسی مشروطه ” نام ایران را به عنوان پیشتاز نهضت قانون خواهی درآسیا و منطقه خاورمیانه به ثبت رساند، واژه و مفهوم ” قانون ” را که در تاریخ ۲۵۰۰ ساله استبدادی شاهنشاهی هیچ نشانی نداشت، در دل و ذهن ایرانیان جا انداخت و اینکه حیطه قدرت حاکمان مشروط است به رعایت قانون ، و آنها باید در برابر وظائف و اختیاراتی که دارند پاسخگوی ملت و نمایندگان مردم باشند، و تامین و تضمین حقوق شهروندی از اصلی ترین وظائف حاکمیت است. اگرچه در عمل سیاسی و اجتماعی بدلیل فراهم نبودن بسترهای ذهنی و معرفتی و عینی لازم در ساختار حقیقی جامعه ما قانون خواهی این نهضت نتوانست از دو سوی حاکمیت و مردم از عمق جان پذیرفته و اجرایی شود و به همین دلیل در مقاطعی شاهد بازگشت دوباره غول استبداد هستیم اما همان شعاع اثر جنبش مشروطه باعث برپایی جنبشی تازه علیه استبداد حادث شده و تاریخ معاصر ایران را در پویایی بسوی استقلال، آزادی، عدالت، مردمسالاری و پیشترفت به پیش برده است که آخرین آنها جنبش سبز ملت ایران است.

برشماری علل برپایی جنبش مشروطه در وجوه عینی و ذهنی در حوصله این نوشتار نیست اما بدون شک درنقشی که ادبیات نوشتاری در براه اندازی این جنبش ایفا کرد تردیدی نمی توان داشت، و دراین میان از نقش مطبوعات، و به ویژه ” شبنامه ها ” ی تک برگی نمی توان گذشت. اگر مختصات جغرافیایی و تاریخی دوران شکل گیری نهضت مشروطه را بیاد آوریم آنگاه به نقش تاثیرگذاری که این ” شبنامه ها ” در آگاهی بخشی و انگیزش توده مردم برای همراهی با جنبش داشتند، واقف می شویم، و باقاطعیت می توان گفت ادبیاتی که دراین دوران برای محتوابخشی به جنبش از سوی مشروطه خواهان تولید شده است ازآنچنان غنا و پختگی ای برخوردار است که هنوز می تواند الهام بخش ما در پیشبرد جنبش سبز باشد. بنظرم زیبنده است به لحاظ نقشی که این ” شبنامه ها ” در آن برهه تاریخ ایران برجای گذاشتند اینگونه توصیف شوند : « شبنامه ها علیه تاریکی و استبداد».

هرچند روزگار مختصات جغرافیایی و تاریخی زمانه ما به ویژه در عرصه اطلاع رسانی و رسانه ها شباهت چندانی با روزگار مشروطه ندارد و امروز وسائل آگاهی بخشی تنوع گسترده ای یافته است اما همچنان استفاده از گونه ” شبنامه ها ” ی دوران مشروطه در جامعه استبدادزده ایران می تواند کارساز باشد، و این همان کاری است که پایگاه اطلاع رسانی « کلمه » می کند. این پایگاه اینترنتی ازابتدای فعالیت در سه سال پیش و در سالگرد جنبش مشروطیت تلاش کرده است در عین استفاده از این ابزار مدرن، امکان انتشار یک ” روزنامه نگار برگی ” را هم فراهم آورد تا همراهان جنبش براحتی بتوانند جریان آگاهی بخشی را به اعماق جامعه و به درون خانه ها برند. با تبریک به پایداری همکاران « کلمه » که به رغم همه سختی ها و کمبودها توانسته اند این جریان آگاهی بخشی را تداوم بخشند و با آرزوی اینکه همچنان محکم و استوار بکار ادامه ادامه دهند، خطی که جنبش مشروطه را به جنبش سبز وصل می کند خط آگاهی و « کلمه » است، خطی که همچنان رهایی ایران از دام استبداد و ظلم و عقب ماندگی را تا رسیدن به هدف دنبال می کند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *